|
-1938-
1 Ocak 1938: Atatürk'ün,yeni yil nedeniyle
kendisine gönderilen kutlama telgraflarina
Anadolu Ajansi araciligiyla açik tesekkürü (T.2.1.1938).
4 Ocak 1938: Atatürk'ün,aksam sofrada yazdirdiklari:
".....Biz bir Türk bestesini dinledigimiz
zaman ondan,geçmisin uyanma birakmasi lazim gelen hikayesini kalbimize
giren oklar gibi duymak isteriz.Aci olsun,tatli olsun biz bir
beste dinlerken ve
farkinda olmaksizin hislerimizin incelir oldugunu duymak isteriz.Bütün
bunlardan baska musikiden bekledigimizin maddi,fikri ve hissi
uyaniklik ve
çevikligin kuvvetlenmesi olduguna süphe yoktur.Yeni sairlerimizden,
ediplerimizden,musiki bilginlerimizden ve bilhassa ses sanatkarlarindan
istedigimiz ve aradigimiz bunlardir" (A.Ya.,s.21).
17 Ocak 1938: Atatürk'ün,dört yeni denizalti
gemisinin isimlendirilmesi hakkinda Basbakan
Celal Bayar'a el yazisiyla direktifi: "Yeni dört denizalti
gemilerimiz için
buldugumuz isimler sunlardir; 1) Saldiray, 2) Batiray, 3)Atilay,
4)Yildiray.
Bunlarin manalarini izaha bile hacet olmadigi kanaatindeyim. Manalari,
som
Türkçe olan bu kelimelerin kendisindedir;yani saldiran,batiran,atilan,yildiran"
(A.ve D.,s.161).
18 Ocak 1938: Atatürk'ün,Içisleri Bakanliginda
"Istanbul plan ve maketini incelemesi ve
ilgililerden bilgi alisi /U.19.1.1938).
20 Ocak 1938: Atatürk'ün,Yalova'ya gitmek üzere
Ankara'dan trenle hareketi
(C.21.1.1938).
21 Ocak 1938: Atatürk'ün trenle Izmit üzerinden
Derince'ye gelisi,Akay vapuru ile
Yalova'ya geçisi ve yeni yapilan Termal Otel'in ilk misafiri olusu.
(U:22-
23.1.1938;C.22-23.1.1938).
22 Ocak 1938: Siroz baslangici teshisinin konulmasi
(A.H.N.R.B.M.,s.9-12;A.Y.D.,s.91-93;
A.S.Gün.,s.41,116-117,120).(Bu teshis daha sonra diger hekimlerle
beraber
Fransa'dan davet edilen Prof.Dr.Fissenger tarafindan da dogrulanmistir.)
23 Ocak 1938: Atatürk'ün,Yalova'ya çagirilan
Prof.Dr. Neset Ömer Irdelp tarafindan
muayenesi (A.H.N.R.B.M.,s.12-13;A.Y.D.,s.93-94).
25 Ocak 1938: Atatürk'ün,Yalova'da eski Misir
Hidivi Abbas Hilmi Pasa'yi kabulü
(C.26.1.1938).
1 Subat 1938: Atatürk'ün,Yalova'dan Bursa'ya
hareketi,yolda Gemlik Suni Ipek Fabrikasi
nin açilis töreninde bulunmasi ve Fabrika'nin seref defterine
yazdiklari: "Suni
Ipek Fabrikasini ziyaretten duydugum bahtiyarlik büyüktür.Bu degerli
kurumun millet için kutlu olmasini dilerim" (I.A.s,796; A.N.D.,s.698;
Ku.2.2.1938; C.2.2.1938).
: Atatürk'ün,Yalova'dan Bursa'ya gelisi (C.2.2.1938;A.N.D.,s.698).
2 Subat 1938: Atatürk'ün,Bursa Merinos Fabrikasi'ni isletmeye
açisi ve Fabrikanin seref
defterine yazdiklari: "Sümerbank Merinos Fabrikasi,çok kiymetli
bir eser
olarak milli sevinci artiracaktir.Bu eser,yurdun,özellikle Bursa
bölgesinin
endüstri gelisimine ve büyük milli ihtiyacin giderilmesine yardim
edecektir"
(C.3.2.1938;A.H.D.Y.,s.19).
: Atatürk'ün,Kurun gazetesi basyazari Asim Us'a Bursa izlenimleri
hakkinda
demeci: "Bursa düsman istilasindan kurtulduktan sonra ben
buraya
gelmistim.Bana bu memleket halki büyük gösteriler yaptilar.Bunu
oldugu gibi
hatirliyorum.Bugün Bursa ve havalisinin yaptigi gösteriler ilk
gördügümden
çok yüksek oldu.Bunun sebebini kendi kendime söyle izah ediyorum:Ilk
gelisimdeki gösteriler kendilerini yabanci istiladan kurtaris
içindi,simdiki
gösteriler onlarin ekonomik hayatta yükselisine ve refahina yarayan
endüstri
fabrikalarimizin kurulmus olmasindan ileri geliyor.Bundan çok
memnun
oldum" (Ku.2.2.1938).
: Atatürk'ün,Bursa Belediye Baskani'na mektubu: "...Bursa
kaplicalarinin büyük
ve medeni ihtiyaçlarindan birini karsilayan Çelikpalas Otelinin
Bursa
Belediyesinin de gayret ve yardimiyla daha fazla gelisebilmesini
temin için bu
otelin ait oldugu sirketteki 34.830 Türk liralik hissemi Belediyeye
terk
ediyorum.Ayni zamanda vaktiyle Bursa Belediyesinin 1923 tarihinde
bana
hediye etmis oldugu otel bahçesine bitisik köskü de bütün eklentileri
ile
Belediyeye hibe ettim" (ku.3.2.1938).
: Atatürk'ün aksam Bursa Belediyesinin serefine verdigi suvarede
konusmasi:
"...Tarihte ve cihanda en büyük imparatorluk kurmus olan
Türkler de,evvela
bakislarini Bursa ya,bu kiymetli sehre yöneltmislerdir.Onun kiymetini
anlamis
ve ifade etmissem çok bahtiyarim"(A.S.D.V.,s.73).
3 Subat 1938: Atatürk'ün,Bursa'dan Mudanya'ya
geçisi,Mudanya'dan Ege vapuruyla
Istanbul'a gelisi ve geceyi vapurda geçirisi (C.4.2.1938; A.N.D.,
s.699;
A.Y.D.,s.99).
4 Subat 1938: Atatürk'ün saat 12.00'de Ege
vapurundan Dolmabahçe Sarayina geçisi
(A.N.D.,s.699;A.Y.D.,s.100).
6 Subat 1938: Atatürk'ün aksam,Dolmabahçe Sarayindan
Park Otel'e gelisi, gece saat
04.00'de tekrar Dolmabahçe Sarayi'na dönüsü (A.N.D.,s.700;A.H.II.,s.738).
7 Subat 1938: Atatürk'ün öksürük ve gögüs agrisi
nedeniyle gece saraya çagirilan Prof.Dr.
Nihat Resat Belger tarafindan muayenesi ve zatürree teshisinin
konulmasi
(Atatürk,bu teshis üzerine 10 gün kadar tedavi altina alinmistir.)
(A.H.II.,
s.738;A.Y.D.,s.100).
8 Subat 1938: Atatürk'ün, Prof.Dr. Neset Ömer
Irdelp ve Prof.Dr. Nihat Resat Belger
tarafindan tekrar muayenesi ve zatürree tedavisine devam edilmesi
(A.H.II,s.738; A.Y.D.,s.100-101).
19 Subat 1938: Atatürk'ün,Ankara'dan Istanbul'a
gelen Ismet Inönü'yü kabulü (A.N.D.,
s.704).(Ismet Inönü,Atatürk'ün daveti üzerine bir hafta kadar
Dolmabahçe
Sarayi'nda misafir olarak kalmis,24 Subat 1938 günü onunla beraber
Ankara'ya hareket etmistir.(I.I.H.,s.299).
20 Subat 1938: Içisleri Bakanligi ve Cumhuriyet
Halk Partisi Genel Sekreteri Sükrü
Kaya'nin,halkevlerinin 6.kurulus yildönümü nedeniyle Atatürk'e
telgrafi:
"Yarattiginiz büyük idealler içinde çalisarak gösterdiginiz
yüksek hedefe bir
an evvel varmak isteyen halkevleri, bugün 6.yildönümünü cosku
ile
kutladilar.Bu güzel vesile ile de Büyük Seflerine inanç ve bagliliklarini
bir
daha çoskunluklarla tekrarladilar. (T.23.2.1938).
21 Subat 1938: Atatürk'ün,halkevlerinin 6.kurulus
yildönümü nedeniyle kendisine
gönderilen telgraflara Anadolu Ajansi araciligiyla açik tesekkürü
(T.22.2.1938).
22 Subat 1938: Atatürk'ün, halkevlerinin 6.kurulus
yildönümü nedeniyle içisleri Bakani ve
C.H.P.Genel Sekreteri Sükrü Kaya'nin telgrafina cevabi: "
Kültür alanindaki
gelismemizde önemli bir vazife gören halkevlerinin yildönümü münasebetiyle
gönderdiginiz telgraftan çok duygulandim.Tesekkür eder ve halkevlerine
suurlu ve nurlu çalismalarinda basarilar dilerim."
24 Subat 1938: Atatürk'ün, Ismet Inönü ile
beraber trenle Istanbul'dan Ankara'ya hareketi
(C.25.2.1938;U.25.2.1938).
25 Subat 1938: Atatürk'ün,Istanbul'dan Ankara'ya
gelisi (C.26.2.1938;U.26.2.1938).
: Atatürk'ün, Çankaya'da Yunanistan Basbakani ve Balkan Antanti
Konseyi
Baskani Metaxas,Yugoslavya Basbakani Stoyadinoviç ve Romanya Disisleri
Müstesari Commen'i ayri ayri kabulü ve görüsmesi (C.26.2.1938).
27 Subat 1938: Atatürk'ün Çankaya'da, Balkan
Antanti üyeleri serefine çay ziyafeti
(A.H.II,s.739).
: Atatürk'ün aksamüzeri siddetli bir burun kanamasi geçirmesi
(Bu kanama
nedeniyle aksam Balkan Antanti üyeleri serefine verilen yemege
geç
gitmistir) (S.G.A.,s.31; A.H.II.,s.729;A.Y.D.,s.102).
: Atatürk'ün aksam, Hariciye Köskü'nde Balkan Antanti Konseyi
üyeleri
serefine verilen yemek ve kabul töreninde bulunmasi ve Balkan
gazetecilerine
demeci: "Balkan ittifaki, bizim öteden beri samimiyetle üzerinde
durdugumuz
bir idealdir. Bu idealin her gün genis bir saha üzerinde daha
ziyade
genislemesini görmekle bahtiyarim" (U.28.2.1938; C:28.2.1938;
Ku.28.2.1938).
28 Subat 1938: Atatürk'ün, Balkan Antanti ile
ilgili olarak Yunan gazetecilerine demeci:
"Uzun sulh devreleri tarihte nadirdir. Içinde bulundugumuz
devreyi mümkün
oldugu kadar uzatmak için elden gelen gayreti ve iyi niyeti sarf
etmeliyiz.Milletleri idare edenler için ilk ve en müskül vazife,
sahsi gurura
kapilmaktan kendilerini korumaktir. Herkesi memnun edecek bir
adalete
varmak güçtür. Mutlak manada bir hakkaniyet belki hiçbir zaman
dünya
yüzünde kurulamayacaktir. Bununla beraber bütün kuvvetlerimizi
bu yüksek
ideale dogru çevirmeli ve buna yaklasmak için elden neler gelirse
hepsini
yapmaliyiz" (T.1.3.1938).
: Atatürk'ün Basbakan Celal Bayar'i kabulü ve yabanci hekim getirilmesi
istegine karsi söyledikleri: "Ortada Hatay meselesi var;hastaligim
disarida
duyulursa fena olur. Dr. Neset Ömer'le konus;bizim doktorlar bir
muayene ve
konsültasyon yapsinlar.." (A.H.II,s.730;C.B.B.K.,s.352-353).
4 Mart 1938: Atatürk'ün, aksamüzeri, Evkaf Apartmaninda faaliyet
gösteren Dil ve Tarih-
Cografya Fakültesi'ni ziyareti ve ilgililerden çalismalar hakkinda
bilgi alisi
(C.5.3.1938; U.5.3.1938;I.A.,s.796).
6 Mart 1938: Atatürk'e,Çankaya'da Prof.Dr.
Neset Ömer Irdelp,Prof.Dr.Akil Muhtar Özden,
Prof.Dr.Hüsamettin Kural,Dr. Ziya Naki Yaltirim ve Dr. Asim Arar'dan
olusan
bir hekim grubu tarafindan muayene ve konsültasyon yapilmasi.
Atatürk'ün aksam, Yeni Sinema'da ses sanatçisi Meslek Tokgöz ve
saz arkadaslarinin konserini izlemesi.
9 Mart 1938: Atatürk'ün, Ankara Halkevi'nde güres karsilasmalarini
izlemesi
11 Mart 1938: Atatürk'ün , Etimesut Türkkusu Meydani'nda , uçuslari
izlemesi ve uçus yapan gençleri tebrik edisi.
12 Mart 1938: Atatürk'ün , Istanbul'dan davet edilen Prof. Dr.
Frank tarafindan muayenesi.
15 Mart 1938: Atatürk'ün Basbakan Celal Bayar'i kabulü ve onun
yabanci hekim getirilmesi istegini tekrarlamasi üzerine cevabi:
"Çocuk ne yapacaksan çabuk yap; ben hastayim!"
24 Mart 1938: Devletçe, Cumhurbaskani için satin alinan Savarona
yatina Ingiltere'nin Southampton limaninda bayrak çekme merasimi
.
28 Mart 1938: Paris'ten davet edilen Prof. Dr. Fissenger'in Ankara'ya
gelisi ve Çankaya'da Atatürk'ü muayenesi.
29 Mart 1938: Atatürk'ü muayene eden Prof. Dr. Fissenger'in ,
hazirladigi raporu Cumhurbaskanligi Genel Sekreterligine sunmasi
.
30 Mart 1938: Cumhurbaskanligi Genel Sekreterligi'nin , Fransa'dan
davet edilen Prof. Dr. Fissenger'in Atatürk'ü muayenesini takiben
-Atatürk'ün hastaligi hakkinda - ilk resmi teblig yayimlamasi.
31 Mart 1938: Atatürk'ü Ankara'da muayene eden Prof. Dr. Fissenger'in
aksam, ekspresle Istanbul'dan Paris'e hareketi ve gazetecilere
Atatürk hakkinda söyledikleri: "Bu kadar dinamizmin , bu
kadar zeka ve canliligin bir arada toplanmasi pek enderdir. Zamanimizin
birçok büyük adamlariyla temas ettim; fakat Büyük Sefiniz Atatürk,
bunlardan hiçbiriyle bir tutulamaz.!"
5 Mayis 1938: Atatürk'ün Ankara içinde bir gezinti yapmasi , Orman
Çiftligi'nde yemek yemesi.
7 Mayis 1938: Atatürk'ün Çubuk Barajinda gezinti yapmasi ve incelemelerde
bulunmasi.
11 MAYIS 1938: Atatürk'ün, Basbakanliga çektikleri 11 Haziran
1937 tarihli telgrafla hazineye hediye ettikleri çiftliklerinin
resmi islemlerinin tamamlanarak kendisi tarafindan imza edilmesi.
: Atatürk'ün mülkiyeti üzerinde olan -11 Haziran 1937 günkü bagisi
disinda - Ulus Matbaasini, bütün demirbas esyasi ve civarindaki
arsalari ile Cumhuriyet Halk Partisine bagislamasi .
14 Mayis 1938:Atatürk'ün aksamüzeri Orman çiftligine gelisi .
17 Mayis 1938: Atatürk'ün Orman çiftligine gelisi ,
18 Mayis 1938: Atatürk'ün, Çankaya'da Yugoslavya Kara ve Deniz
Kuvvetleri Bakani Orgeneral Mariç'i kabulü.
19 Mayis 1938: Atatürk'ün , Gençlik ve Spor Bayrami nedeniyle
19 Mayis Stadyumunda gösteri izlemesi. Atatürk'ün, saat 17.00'de
trenle Ankara'dan Mersin'e hareketi.Ingiltere Krali VI. George'un
, dogum yildönümü nedeniyle Atatürk'e tebrik telgrafi.
20 Mayis 1938: Atatürk'ün , saat 13.00'de Ankara'dan Mersin'e
gelisi , asker birliklerin geçit törenini izlemesi ve geceyi Mersin'de
geçirisi.
21 Mayis 1938: Atatürk'ün, Mersin yakinlarinda Viransehir harabelerini
gezmesi, tekrar Mersin'e dönüsü. Atatürk'ün dogum yildönümünü
kutlayan Ingiltere Kral'i VI.George'a tesekkür telgrafi.
22 Mayis 1938: Atatürk'ün, aksamüzeri , motorla Mersin kiyilarinda
bir deniz gezintisi yapmasi.
23 Mayis 1938: Atatürk'ün bir süre Mersin Vali Konagi'nda istirahat
edisi daha sonra portakal bahçelerinde incelemelerde bulunmasi.
24 Mayis 1938: Atatürk'ün saat 13.00'de Mersin'den
hareketle ,Tarsus'a gelisi, burada bir saatlik istirahati takiben
Adana'ya gelisi ve Atatürk Parki önünde piyade ve topçu birliklerinin
geçit törenini izlemesi, aksam trenle Ankara'ya hareketi.
26 Mayis 1938: Atatürk'ün son olarak Ankara'dan
Istanbul'a hareketi.
27 Mayis 1938: Atatürk'ün Haydarpasa'ya gelisi
ve Dolmabahçe Sarayi'na geçisi.
28 Mayis 1938: Atatürk'ün aksamüzeri Dolmabahçe'den
otomobille Florya'ya
gidisi, gece saat 21.00'de tekrar Dolmabahçe Sarayina dönüsü.
Atatürk'ün gece Florya'dan Dolmabahçe Sarayi'na dönerken bir fenalik
geçirmesi.
29 Mayis 1938: Atatürk'ün gece geçirdigi rahatsizlik
üzerine Prof.Dr.Neset Ömer Irdelp tarafindan muayene edilmesi.
31 Mayis 1938: Atatürk'ün Dolmabahçe Sarayi'nda
Basbakan Celal Bayar'i kabulü.
1 Haziran 1938: Devlet tarafindan Cumhurbaskani
için satin alinan Savarona yati'nin Istanbul'a gelisi.
2 Haziran 1938: Atatürk'ün Savarona'da, Basbakan
Celal Bayar , Içisleri Bakani Sükrü Kaya, Istanbul Valisi Muhittin
Üstündag'i kabulü ve Istanbul imar projesi üzerinde görüsmesi.
Atatürk'ün Savarona'da Türk Tarih Kurumu ile Türk Dil Kurumu Kol
Baskanlarini kabulü ve görüsmesi. Atatürk'ün Savarona'da aksam
yemeginden sonra yatta bulunan milletvekili hekimleri kabulü ve
görüsmesi.
3 Haziran 1938: Atatürk'ün saat 15.30'da Savarona
yati ile Dolmabahçe'den hareketle önce Yesilköy-Florya daha sonra
Bogaz yönünde olmak üzere Marmara'da bes saat kadar süren bir
deniz gezintisi yapmasi.
8 Haziran 1938: Prof.Dr.Fissenger'in çagri
üzerine, ikinci defa Türkiye'ye gelisi ve Istanbul'da Savarona
yati'nda Atatürk'ün muayenesi.
9 Haziran 1938: Prof.Dr.Fissenger'in Atatürk'ün
emri ile Istanbul'dan Ankara'ya gelerek safra kesesi iltihabindan
rahatsiz bulunan Ismet Inönü'yü muayenesi,aksam tekrar Istanbul'a
hareketi.
dere önlerinde demirlemesi (A.S.Gü.,I 25-27.8.1939) (yat 27 haziran
1938 günü saat 12.55'e kadar burada) kalmistir).
27 Haziran 1938: Savarona Yati'nin saat 12.55'de
Büyükdere önünden hareketle saat 14.25'de Dolmabahçe önlerine
gelisi. (A.S.Gü.,I 27.8.1938; A.N.D.,s.732) Atatürk'ün sabah Savarona
yatinda-Ankara'dan gelen-Basbakan Celal Bayar'i kabulü. (A.S.Gü.,I.27.8.1939)
29 Haziran 1938 :. Atatürk'ün Savarona yatinda
Istanbul Valisi Muhittin Üstündağ'i kabulü ve Içisleri Bakani
Sükrü Kaya da hazir bulunduğu halde Istanbul'un imari hakkinda
bilgi alisi ve bazi direktifler verisi. (A.S.E.G.,I. 7.7.1939)
3 Temmuz 1938: Atatürk'ün Savarona Yati'nda
,Ankara'dan Istanbul'a gelen Basbakan Celal Bayar'i kabulü. (A.N.D.,s.733;
T. 4.7.1938)
4 Temmuz 1938: Antakya 'da 3.7.1938 günü Türk
ve Fransiz askeri heyetleri arasinda imzalanan Askeri Antlasma
geregince her iki hükümetin Hatay'da esit sayida asker bulundurmayi
kararlastirmalari üzerine birliklerimize ait öncü müfrezelerin
Hatay 'a girisi (C.5.7.1938) (Ana kuvvetler 5.7.1938' de girmistir).
6 Temmuz 1938: Atatürk'ün Hatay davasinin sonuca
ulasmasi nedeniyle yurdun her tarafindan kendisine gönderilen
telgraflara Anadolu Ajansi araciligiyla cevabi:''Hatay milli meselemizin
dostça tedbirlerle olumlu sonuca ulastirilmasindan duyulan sevinç
yerindedir'' (Ku . 7.7.1938; T. 7.7.1938)
8 Temmuz 1938: Atatürk'ün Savarona yatinda
izinli olarak Istanbul'a gelen Londra Büyükelçisi Fethi Okyar
'i kabulü. (T.9.7.1938)
9 Temmuz 1938: Atatürk'ün Savarona yatinda
3 saat süren Bakanlar Kurulu toplantisina baskanlik edisi (C.
10.7 1938, U. 10.7.1938; T..10.7.1938). (Bu toplanti Atatürk ün
, Bakanlar Kuruluna son baskanlik yapisidir).
10 Temmuz 1938: Atatürk'ün saat 14.00' de Savarona
yatindan Acar motoruna geçerek Florya' ya gelisi , Deniz Köskü'nde
bir süre istirahatten sonra , Boğaz' da Büyükdere' ye kadar kisa
bir gezintiyi takiben tekrar Dolmabahçe önlerine Savarona yatina
dönüsü (S:G:A:;I. 28.8.1939; A.S.E.G.,I. 10.7.1939;A.N.d.,s.734,;
A.h.II, s. 744; A.S.G., s.51-52)
18 Temmuz 1938: Atatürk'ün zatüree baslangici
sebebiyle -birhaftadir devam eden atesin 36.5 dereceye düsürülmek
suretiyle kontrol altina alinisi (A.S.E.G.,I. 14.7.1939)
23 Temmuz 1938: Atatürk'ün saat 11.30 da Savarona
yati ile Dolmabahçe önlerinden hareketle Moda, Florya, Adalar
ve Boğaz da bir gezinti yapmasi. (Bu gezinti esnasinda Moda' dan
- bir motorla gelerek - Basbakan Celal Bayar da yata binmis ,yat
geceyi Büyükdere önlerinde demirleyerek geçirmistir ). (S.G.,
A15.6.1950; A.S.E.G.,I. 16-17.7.1939;A.S. GÜN., I.29.8.1939)
24 Temmuz 1938: Atatürk'ün Savarona yati ile
saat 16.30 da Büyükdere önlerinden ayrilarak Dolmabahçe'ye gelisi,
burada bir saatlik bir duraklamadan sonra saat 19.30' da hareketle
Marmara Ereglisi önlerine varisi, gece tekrar Dolmabahçe' ye dönüsü
(A.S.E.G., I. 19.7.1939; A.S.Gü.,I.30..8..1939)
25 Temmuz 1938: Atatürk'ün gece saat 1.00 de
Savarona yatindan Dolmabahçe Sarayina geçisi (A.N.D., si 737;
A. ve D.., s. 164)
26 Temmuz 1938. Atatürk'ün Dolmabahçe Sarayi'nda
Izmir, Afyon ve Kütahya 'daki askeri denetlemelerden dönen Genelkurmay
Baskani Fevzi Çakmak'i Celal Bayar'la beraber kabulü ve kendisinden
bilgi alisi. (U. 27.7.1939; T.27.7.1938)
30 Temmuz 1938: Atatürk'ün sabah -Bükres ten dönen -Disisleri
Bakani Tevfik Rüstü Aras'i, öğleden sonra - Ankara'dan gelen -Içisleri
Bakani Sükrü Kaya'yi ayri ayri kabulü ve görüsmesi (T.1.8.1938.,
a.s.G., I. 2.9.1939)
: Atatürk'ün öğleden sonra Basbakan Celal Bayar
'la Disisleri Bakani Tevfik Rüstü Aras'i beraber kabulü ve görüsmesi
(T. 1.8.1938, A.s.G., I. 2..9.1939).
:Atatürk'e Dolmabahçe Sarayinda müdavi ve müsavir hekimler tarafindan
muayene ve konsültasyon yapilmasi. (A.S.H., s.23-24)
31 Temmuz 1938. Viyana dan davet edilen Prof.
Dr. Eppinger'in Istanbul'a gelisi ve Dolmabahçe Sarayi'nda Atatürk'ü
muayene etmesi. (A.S.H..,s.25)
1 Agustos 1938: Almanya 'dan davet edilen Prof.
Dr. Bergmann'in Istanbul'a gelisi ve Dolmabahçe Sarayi'nda Atatürk'ü
muayene etmesi(A.S.H.. s.25)
: Atatürk' e Prof. Dr. Eppinger ve Prof. Dr. Bergmann 'in da istirakiyle
müdavi ve müsavir hekimler tarafindan muayene ve konsültasyon
yapilmasi(S.G.A... s. 51-52)
3 Agustos 1938: Atatürk'ün içisleri Bakani
Sükrü Kaya'yi kabulü ve görüsmesi (A.S.H.., s. 25; S.G.A.,,s.
51-52)
: Atatürk'e Prof. Dr. Eppinger ve Prof. Dr. Bergman'in tekrar
muayene ve konsültasyon yapmasi (A.S.H., s.26-27
4 Agustos 1938: Atatürk'ün Dolmabahçe Sarayi'nda
Disisleri Bakani Tevfik Rüstü Aras ve Bayindirlik Bakani Ali Çetinkaya'yi
kabulü(A.S.Gü., I.,,3.9.19399
: Atatürk'e Dolmabahçe Sarayi'nda , Prof. Dr. Bergman'in da istirakiyla
müdavi ve müsavir hekimler tarafindan konsültasyon yapilmasi(A.S.H.,
s. 27)
5 Agustos 1938: Atatürk'e Prof. Dr. Bergmann'in
da istirakiyla konsültasyon yapilmasi(A.S.H., s,27)
6 Agustos 1938: Times gazetesinin , Atatürk ve Atatürk Türkiye'si
diye özel sayi yayimlamasi (A.s.gü.,I. 3.9.1939).
:Atatürk'e Prof. Dr. Bergmann'in da istirakiyla konsütasyon yapilmasi
(A.S.H.s.27).
9 agustos 1938: Ismet Inönü'nün Cumhurbaskanligi
Genel sekreteri Hasan Riza Soyak'a mektubu:''..Dr.Aras bana Atatürk'ün
cihan deger selamlarini getirdi.Atatürk'e en derin saygilarla
minnetlerimi ve en samimi afiyet dileklerimi takdim ederim.Bir
münasip firsatta yüce huzurlariniza arz ederseniz size çok tesekkür
ederim. Sevgilerle selamlar..''^(Bu mektubun Atatürk'e arz edilmesi
üzerine ,onun emriyle Genel Sekreter tarafindan tesekkür, sevgi
ve iyi dileklerini bildiren bir cevap yazilmistir.A.H.II, s.756).
10 Agustos 1938: Atatürk'ün, harf inkilabinin
10. yildönümü nedeniyle Kültür bakani Saffet Arikan'in telgrafina
cevabi:''Türk'ün kültür sahasindaki kabiliyetinin gelismesine
temel olan harf inkilabinin onuncu yildönümü münasebetiyle gönderdiginiz
telgrafi memnuniyetle aldim. Tesekkür eder ve milletimize kültür
sahasinda sonsuz basarilar dilerim'' (Ku. 11.8.1938; Y.S 11.8.1938)
15 Agustos 1938: Atatürk'ün Disisleri Bakani
Tevfik Rüstü Aras'i kabulü ve görüsmesi(A.S.Gü..I.5.6.1939)
18 Agustos 1938: Atatürk'ün ,Dolmabahçe Sarayi'nda
Hatay'dan gelen Tayfur Sökmen'i kabulü (H.K.I.H.Ç., s.108).
19 Agustos 1938: Atatürk'ün Dolmabahçe Sarayi'nda
, izinli olarak Türkiye' de bulunan büyükelçileri (Moskova Büyükelçisi
Zekai Apaydin, Brüksel büyükelçisi Cemal Hüsnü Taray, Sofya Büyükelçisi
Sevki Berker, Bagdat Büyükelçisi Tahir Lütfü Tokay) toplu olarak
kabulü , görüsmesi ve direktifleri (S.P.,20.8.1938; A.s.Gü.,I
5.9.1939).
20 Agustos 1938. Atatürk'ün ,uluslararasi 8.
Izmir Fuar'inin açilisi nedeniyle Basbakan Celal Bayar'a telgrafi:''...Fuarin
yildan yila ayri bir gelisme eseri gösterdigine dair olan haberinizden
çok memnun oldum. Vazifelilere takdirlerimin ve sayin halka tesekkür
ve sevgilerimin iletilmesini diler, gözlerinizden öperim. (Haber,
2.8.1938).
22 Agustos 1938: Atatürk'ün ,Dolmabahçe Sarayi'nda
8. Uluslararasi Izmir Fuarinin açililisindan dönen Basbakan Celal
Bayar 'i kabulü. (S.P.. 23.8.1938; U. 23.8.1938).
28 Agustos 1938: Atatürk'ün ,Doğu Manevralari'nin bitisi nedeniyle
Genelkurmay Baskani Maresal Fevzi Çakmak'in telgrafina cevabi:''Türk
ordusunun yarattigi zaferin bu yildönümü günlerinde kalbim orduya
karsi takdir ve sükran hisleriyle doludur.Sizin ve tercüman oldugunuz
aziz silah arkadaslarimin hakkimda gösterdikleri samimi ve asil
duygular , o günlerdeki hatiralarimi canlandirdi, heyecanlarimi
arttirdi.'' (C. 29.8..1938. U.. 29.8.1938)
29 Agustos 1938: Atatürk'ün, Dolmabahçe Sarayi'nda
Elazig 'dan Istanbul'a dönen Celal Bayar'i kabulü (U. 30.8.1938.)
30 Agustos 1938: 30 Ağustos zaferinin 16. yildönümünün bütün yurtta
cosku ile kutlanmasi
:Atatürk'ün Dolmabahçe Sarayi'nda Basbakan Celal Bayar'i kabulü
ve Istanbul'da yapilan 30 Agustos töreni hakkinda bilgi alisi(A.S.Gü.,,I.
9.9.1939).
3 Eylül 1938: Atatürk'ün ,Hatay Millet Meclisi
'nin açilmasi ve devlet baskani'nin seçilmesi üzerine Basbakan
Celal Bayar'a telgrafi''... Cumhuriyet hükümetinin bu basarisini
tebrik ederim''(A.T.T.P.., s.596). :Atatürk'ün ,Trans -Iran demiryolunun
açilis töreni nedeniyle Iran sahi Riza Pehlevi 'ye tebrik telgrafi
(A.T.T.P.., s.596).
4 Eylül 1938: Atatürk'ün Hatay Devlet Baskanligina
seçilen Tayfur Sökmen'e tebrik telgrafi :''Hatay'daki çalismalarinizda
basarinizi temenni eder ve Hatay'in yeni idare altinda pek çok
saadet ve refahlar görmesini yürekten temenni ederim''(H.K.I.H.Ç.
s.109 U. 5.9.1938 ).
Tasinir ve tasinmaz mallarimi Cumhuriyet Halk Partisine asagidaki
sartlarla, terk ve vasiyet ediyorum: 1- Para ve hisse senetleri,
simdiki gibi, Is Bankasi tarafindan faizlendirilecektir. 2- Her
seneki faizden, bana nispetleri serefi sakli kaldikça, yasadiklari
müddetçe, Makbule'ye ayda bin, Afet'e 800, Sabiha Gökçen'e 600,
Ülkü'ye 200 lira ve Rukiye ile Nebile'ye simdiki yüzer lira verilecektir.
3 -Sabiha Gökçen'e bir ev de alinabilecek ayrica para verilecektir.
4- Makbule'nin yasadigi müddetçe Çankaya'da oturdugu ev de emrinde
kalacaktir. 5- Ismet Inönü'nün çocuklarina yüksek ögrenimlerini
tamamlamalari için muhtaç olacaklari yardim yapilacaktir. 6- Her
sene faizden arta kalan miktar yari yariya, Türk Tarih ve Dil
Kurumlarina tahsis edilecektir'' (Vasiyetname 6 Ekim 1938 günü
Dolmabahçe Sarayi'na çagrilan Istanbul Altinci Noteri'ne Atatürk
tarafindan teslim edilmistir. Vasiyetnamenin Ankara Üçüncü Sulh
Hukuk Hakimligince açilisi: (28 Kasim 1938).(A.V.,s..9-11 , 20-21
, 52; A.H.II,s.752-760).
6 Eylül 1938: Prof. Dr. Fissenger'in -dördüncü defa- gelisi ve
Dolmabahçe Sarayi'nda Atatürk'ü muayenesi (I.B.I.A.S.G., s.550-551).
7 Eylül 1938: Atatürk'e Op.Dr. Mim Kemal Öke tarafindan -birinci
defa- karin ponksiyonu yapilarak toplanan mayi (su)'in disari
alinmasi (Bu islem esnasinda Prof. Dr. Essinger de hazir bulunmustur)
(A.H.A.A., U. 10.XI.1959; A.S.H., s.28; S.G.A., s.52)
Atatürk'ün ,kendisine Meclis'in ve Hatay halkinin minnet ve bagliliklarini
bildiren Hatay Millet Meclisi Baskani Abdülgani Türkmen'in telgrafina
cevabi: "...Hatay Millet Meclisi'ne basladigi mühim vazifede
basarilar ve Hatay halkina yeni idare altinda saadetler dilerim"
(Ku. 8.9.1938)
8 Eylül 1938:Atatürk'ün Dolmabahçe Sarayi'nda
, -bir gün sonra Milletler Cemiyeti toplantisina katilmak üzere
Cenvre'ye gidecek olan- Disisleri Bakani Tevfik Rüstü Aras'i kabulü
ve görüsmesi (A.S.Gü., I. 11.9.1939)
9 Eylül 1938: Atatürk'ün Dolmabahçe Sarayi'nda
, Paris Büyükelçisi Suat Davaz'i kabulü ve görüsmesi (A.S.Gü.,
I: 11.9.1939).
10 Eylül 1938: Atatürk'ün , Dolmabahçe Sarayi'nda
Içisleri Bakani Sükrü Kaya ve Budapeste Büyükelçisi Behiç Erkin'i
kabulü ve görüsmesi (A.N.D., s.774).
12 Eylül 1938: Atatürk'ün , Izmir'in kurtulus
yildönümü nedeniyle Belediye Baskani Behçet Uz tarafindan çekilen
9Eylül 1938 tarihli saygi telgrafina cevabi : "...Izmirlilerin
hakkimda belirttiklerini bildirdiginiz duygulardan çok hislendim.
Tesekkür , sevgi ve iyi dileklerimin sayin halka iletilmesini)
dilerim (Ku. 13.9.1938)
17 Eylül 1938: Atatürk'ün , Dolmabahçe Sarayi'nda
Ankara'dan Istanbul'a gelen Basbakan Celal Bayar ve Içisleri Bakani
Sükrü Kaya'yi kabulü (S.P. 18.9.1938).
18 Eylül 1938: Atatürk'ün Dolmabahçe Sarayi'nda,
Basbakan Celal Bayar'i kabulü, hükümetçe hazirlanan 4 yillik yeni
ekonomik plan hakkinda bilgi alisi ve söyledikleri : "Bizim
bu ve buna benzer isleri basarmamiz için en çok üç sene süremiz
vardir; ondan evvel de firtina kopmaz demiyorum... Ne yapacaksak
bu dar müddetin içine sikistirmaya bakmaliyiz. Bütçe filan düsünmeye
gerek yoktur; memleketin bütün kuvvet kaynaklarini seferber ederek
bu isleri yapmak lazimdir" (A.H.II, s.750-751).
21 Eylül 1938: Atatürk'e, Op. Dr. Mim Kemal
Öke tarafindan -ikinci defa- karin ponksiyonu yapilarak toplanan
mayi(su)'in disari alinmasi (H.A.Y., s.262; A.S.H., s.28).
26/27 Eylül 1938: Atatürk'ün Dolmabahçe Sarayi'nda
gece hafif bir koma atlatmasi (A.H.H.B., s.19; U.A.S.G. Yedigün
No : 304, s.11-12; Y.A.A., s.35-37; H.A.Y., s.263).
27 Eylül 1938: (Atatürk'ün, Dil Bayrami'nin
7. Yildönümü nedeniyle Türk Dil Kurumu'na tebrik telgrafi (A.T.T.,
s.45).
: Atatürk'ün, Dil Bayrami'nin 7. yildönümü nedeniyle gönderilen
kutlama telgrafina Anadolu Ajansi araciligiyla açik tesekkürü
(A.S.Gü., I. 15.9.1939).
: Atatürk'e müdavi ve müsavir hekimler tarafindan muayene ve konsültasyon
yapilmasi (A.S.H., s.28-29).
28 Eylül 1938: Atatürk'ün, Barbaros'u anma
nedeniyle denizde düzenlenen törenler sonunda Istanbul Valisi
Muhittin Üstündag'in halkin saygi ve baglilik duygularini bildiren
telgrafina tesekkür mesaji. (A.T.T., s.45)
: Atatürk'ün, Barbaros'u anma nedeniyle denizde
düzenlenen isik oyunlarini Dolmabahçe Sarayi'nin penceresinden
izlemesi (A.S.Gü., I. 16.9.1939).
2 Ekim 1938: Atatürk'ün, Dolmabahçe Sarayi'nda
Cenevre'den dönen Disisleri Bakani Tevfik Rüstü Aras'i kabulü
(S.P. 3.10.1938).
3 Ekim 1938: Atatürk'ün, Dolmabahçe Sarayi'nda
Basbakan Celal Bayar ve Atina Elçisi Rusen Esref Ünaydin'i birlikte
kabulü ve görüsmesi (S.N.D., s.21; A.G.G., s.64; S.P. 4.10.1938).
5 Ekim 1938: Ismet Inönü'nün Atatürk'e mektubu:
"Sevgili Atatürk! Muhterem Celal Bayar bana sizin selaminizi
getirdi. Çok sevindim. Sizin bir an evvel sagliginiza kavusmaniz
yegane ve en samimi dilegimdir. Iki mübarek ellerinizden, sevgili
ve can verici yüzünüzden, doymadan binlerce öperim, sevgili Atatürk,
büyük Atatürk, velinimetim Atatürk!" (A. V. I., C. 11.XI.1986).
6Ekim 1938: Atatürk'ün, -5 Eylül 1938 tarihli-
vasiyetini, Dolmabahçe Sarayi'na çagirdigi Istanbul Altinci Noteri
Ismail Kunter'e teslimi ve söyledikleri: "Bu benim vasiyetimdir.
Gerektigi zaman lütfen kanuni muamelesini yaparsiniz!" (A.V.,
s.20-21; A.H.II, s.759-760).
: Istanbul'un kurtulusunun 15. Yildönümü nedeniyle gece düzenlenen
fener alayi ile Tophane Caddesi'ni geçerek Dolmabahçe Sarayi önüne
gelen halkin "Yasa Atatürk, var ol Ulu Önder!" haykirislariyla
gösterilerde bulunmasi (A.S.Gü., I. 22.9.1939).
: Atatürk'ün geceyi hafif rahatsiz olarak geçirmesi (A.S.Gü.,
I. 22.9.1939).
7 Ekim 1938: Atatürk'ün, Dolmabahçe Sarayi'nda
Maresal Fevzi Çakmak ve Almanya'daki askeri manevralardan dönen
2. Ordu Müfettisi Orgeneral Izzettin Çalislar'i Kabulü (S.P. 8.10.1938).
: Atatürk'ün Istanbul'un 15. Kurtulus yildönümü nedeniyle Istanbul
Vali ve Belediye Baskani Muhittin Üstündag tarafindan çekilen
saygi telgrafina cevabi: "... Sayin halkin bana karsi gösterdiklerini
bildirdiginiz samimi hislerden çok duygulandim. Aziz Istanbullulara
candan tesekkür ve sevgilerimin iletilmesini rica eder, hepinize
daima artan refah ve saadetler dilerim" (Ku. 8.10.1938).
8 Ekim 1938 : Atatürk'ün, Dolmabahçe Sarayi'nda
Kiliç Ali'yi kabulü ve görüsmesi (S.N.D., s.30).
9 Ekim 1938: Atatürk'ün, Ankara-Erzurum demiryolunun
Erzincan'a ulasmasi nedeniyle Basbakan Celal Bayar'in telgrafina
cevabi: "Muhterem halkin bu önemli mesut olaydan pek yerinde
olarak duydugu hislerini belirtirken bana karsi gösterdigini bildirdiginiz
hislerden çok duygulandim" (Ku. 10.10.1938).
: Atatürk'ün, Basbakan Celal Bayar'i kabulü ve görüsmesi (S.N.D.,
s.34).
: Atatürk'ün, kiz kardesi Makbule (Atadan), Afet (Inan) ve Sabiha
(Gökçen)'i kabulü ve görüsmesi (S.N.D., s.34).
10 Ekim 1938: Atatürk'ün, Basbakan Celal Bayar,
Londra Büyükelçisi Fethi Okyar, Salih Bozok'u kabulü ve görüsmesi
(S.N.D., s.34).
12 Ekim 1938: Atatürk'ün, Disisileri Bakani Tevfik Rüstü Aras'i
kabulü ve görüsmesi (S.N.D., s.40).
14 Ekim 1938: Atatürk'ün, Dolmabahçe Sarayi'nda
Disisleri Bakani Tevfik Rüstü Aras'i kabulü ve bilgi alisi (S.P.
15.10.1938).
: Atatürk'ün, kardesi Makbule (Atadan), Afet (Inan) ve Sabiha
(Gökçen)' i ayri ayri kabulü (S.N.D., s.44).
15 Ekim 1938: Atatürk'ün, Belediye seçimlerinin
sonuçlarini bildiren Basbakan Celal Bayar'a cevap telgrafi: "...Istiklal
Savasi ve Türk Inkilabi, her hamlesinde ve her safhasinda, milletimizin
yüksek siyasi ve uygar karakteriyle memleket islerindeki suurlu
birligine dayanarak basariya erismistir. Dün ve bugün oldugu gibi
yarin da memleket ve millet için yegane kudret , mutluluk ve refah
kaynagi, inkilap ilkeleri ve Cumhuriyet rejimidir" (C. 16.10.1938).
16 Ekim 1938: Atatürk'ün, ilk agir komaya girisi
(S.N.D., s.49; U.A.S.G., Yedigün No: 304; s. 11-13; S.G.A., s.54;
A.H.II, 762-763; A.S.H., s.30-33). (Atatürk ilk ciddi komaya 16
Ekim 1938 günü girmis ve bu koma hali 17ve 18 Ekim günleri de
devam etmis, 19 Ekim günü ise yavas yavas komadan çikmistir. Bu
günler esnasinda Fransa'da bulunan Prof. Dr. Fissenger ile telefonla
iliski kurulmus ve tavsiyeleri alinmistir).
17 Ekim 1938: Atatürk'te koma halinin ciddi
olarak devam etmesi (S.N.D., s. 49; A.S.Gü., I. 24-26.9.1939;
A.S.H., s. 30-32).
: Cumhurbaskanligi Genel Sekreterligi'nin, Atatürk'ün geçirmekte
oldugu rahatsizliga ait sabah ve aksam yayimlanan iki bildirisi:"...Karaciger
hastaligi normal seyrini izlerken 16.10.1938 Pazar günü birdenbire
umumi halsizlikle birlikte sindirim ve sinir sistemine ait belirtiler
göstermeye baslamistir" (C. 18.10.1938; U. 18.10.1938; S.G.A.,
s. 56). (Atatürk'ün saglik durumu ile ilgili bu bildiriler 22
Ekim 1938'e kadar sabah ve aksam olmak üzere günde 2 defa yayimlanmistir(*).
18 Ekim 1938: Atatürk'te, koma halinin açilmaksizin
devam etmesi (S.N.D., s. 51-55; A.S.H., s. 30-32).
19 Ekim 1938: Atatürk'ün zaman zaman komadan
çikisi ve aksama dogru komanin tamamen açilisi (S.N.D., s.57-59;
A.S.H., s.32-33).
: Basbakan Celal Bayar baskanligindaki Bakanlar Kurulu'nun, T.B.M.M.
Baskani Abdülhalik Renda ve Genelkurmay Baskani Fevzi Çakmak'in
da istirakiyle Dolmabahçe Sarayi'nda bir toplanti yapmasi (A.S.Gü.,
I. 28.9.1939: A.S.H., s.33).
: Saglik Bakani Dr. Hulusi Alatas'in, müdavi ve müsavir hekimlere
-Atatürk'ü tedavide gösterdikleri basari nedeniyle- Bakanlar Kurulu'nun
tebrik ve tesekkürlerini bildirmesi (A.S.H., s.33).
20 Ekim 1938: Komayi atlatan Atatürk'ün tamamen
kendine gelisi ve durumunun düzelmeye baslamasi (A.S.Gü., I.29.9.1939;
A.S.H., s.33).
:Atatürk'ün Basbakan Celal Bayar ' i kabul
etmesi ve görüsmesi
(S.N.D, s.62;A.S.H.,s.33)
:Cumhurbaskanligi Genel Sekreterligi'nin Atatürk'ün
sagligi ile ilgili bildirisi: "Umumi durum iyilige gitmekte
olup, sinirsel belirtiler tamamen geçmistir."(C.21.10.1980)
21 Ekim 1938: Atatürk' ün sagligi hakkinda
yayimlanan iki bildiride "geceyi ve gündüzü rahat geçirdikleri
ve umumi durumda iyiligin devam ettigi ' nin bildirilmesi (C.22.10.1938)
22 Ekim 1938: Atatürk'ün Genel Sekreteri Hasan
Riza Soyak ' a söyledikleri: " Gel bakalim , ne dersin ;
biz gittik , geldik! Bu doktorlar insana adeta can veriyorlar!(A.H.II,s.766)
: Atatürk ' ün küçük Ülkü'yü kabulü ve 10 dakika görüsmesi
(S.N.D., s.64)
: Cumhurbaskanligi Genel Sekreterligi'nin Atatürk' ün sagligi
hakkinda bildirisi: "… Doktorlarin saat 20:00' de verdigi
rapora göre hastalik normal seyrine dönmüstür.Günlük bildiri yayimlamaga
gerek kalmamistir" (C.23.10.1938;S.G.A.,s.58)
23 Ekim 1938: Atatürk 'e müdavi ve müsavir
hekimler tarafindan muayene ve konsültasyon yapilmasi (A.S.H.,
s.334;A.G.G., s.82; S.N.D., s.66)
24 Ekim 1938: Atatürk'ün küçük Ülkü ve annesi
Vasfiye Hanim'i kabulü(S.N.D., s. 70).
25 Ekim 1938: Atatürk 'ün Cumhuriyetin 15.yildonümü
nedeniyle orduya gönderecegi mesaji, -3 saat süre ile- Genel Sekreteri
Hasan Riza Soyak ' a dikte etmesi (A.S.Gü., I .2.10.1939). B.k.
29 .XI.1938.
:Atatürk'ün , kardesi Makbule (Atadan), Afet (Inan) ve Sabiha
(Gökçen)'i beraber kabulü ve söyledikleri : " Doktorlar beni
yeniden canladirdilar!"(S.N.D., 72 ;A.S.H.,s 35; A.H.A.A.,U.
15.XI.1939).
26 Ekim 1938:Atatürk'ün Türkiye Büyük Millet
Meclisi'nde adina okunacak söylev üzerinde Basbakan Celal Bayar'la
40 dakika görüsüp metin üzerinde düzeltme ve ilaveler yapmasi
(S.N.D,s.74)
27 Ekim 1938:Atatürk ' e müdavi ve müsavir
hekimler tarafindan mauyane ve konsültasyon yapilmasi (A.S.H.,
s.35).
29 Ekim 1938: Cumhuriyetin 15.yildönümünün
yurdun her yerinde cosku ile kutlanmasi (U.30..10.1938)
: Cumhuriyetin 15.yildönümü nedeniyle Türkiye Büyük Millet Meclisi
'nde tören yapilmasi ve T.B.M.M .Baskani Abdülhalik Renda'nin
Cumhurbaskani Atatürk adina tebrikleri kabulü (A.H.II, s. 768).
.Atatürk'ün Ordu'ya son mesaji: "Zaferleri ve mazisi insanlik
tarihi ile baslayan, her zamani zaferle beraber uygarlik isiklarini
tasiyan kahraman Türk ordusu!Türk vataninin ve Türklük toplulugunun
san ve serefini ,iç ve dis her türlü tehlikelere karsi korumaktan
ibaret olan vazifeni her an yapmaya hazir olduguna benim ve büyük
ulusumuzun tam bir inan ve itimadimiz vardir!" (U.30.10.1938).
(Bu mesaj Ankara'da yapilan 29 Ekim töreninin baslangicinda Basbakan
Celal Bayar tarafindan okunmustur).
: Kuleli Askeri Lisesi ögrencilerinin -29 Ekim töreni dönüsü vapurla
Dolmabahçe Sarayi önünden geçerken Istiklal Marsi söyleyerek Atatürk'ü
selamlamalari ve içten sevgi gösterilerinde bulunmalari (A.S.G.,
s.75;A.H.II,s.769).
1Kasim 1938: Atatürk'ün Türkiye Büyük Millet
Meclisi V.dönem ,IV. Toplanti Yilini açilis konusmasinin Basbakan
Celal Bayar tarafindan okunmasi:" … Cumhurreisimiz Atatürk'ten
aldigim emir üzerine bu seneye ait söylevlerini okuyorum : Memleketimizi
her gün daha çok kuvvetlendirmek , her alanda her türlü ihtimallere
karsi koyabilecek bir halde bulundurmak ve dünya olaylarinin bütün
safhalarinda büyük bir uyaniklikla izlemek, barissever siyasetimizin
dayanacagi esaslarin baslangicidir "(Z.C.Devre: V, cilt:
XXVIII,) s.3-7).
2 Kasim 1938: Atatürk'ün , Türkiye Büyük Millet
Meclisi Baskani Abdülhalik Renda'nin Meclis'in duygularini ileten
-telgrafina cevabi:" Büyük Millet Meclisi 'nin yeni yil çalismalarina
baslarken hakkimda gösterdigini bildirdiginiz yüksek hislerden
çok duygulandim. Büyük Kamutay'a tesekkür ve derin saygilarimi
arzederim." (Ku.8.XI.1938)
3 Kasim 1938: Atatürk'e müdavi ve müsavir hekimler
tarafindan muayene ve konsültasyon yapilmasi (S.N.D., s.90).
4 Kasim 1938 : Atatürk'ün Dolmabahçe Sarayi
'nda Ankara'dan Istanbul 'a gelen Basbakan Celal Bayar'I kabulü
ve çesitli konular hakkinda bilgi alisi( S.D.N., s.92; U. 6. XI.1938;
S.P.6.XI. 1938).
5 Kasim 1938: Atatürk'e müdavi ve müsavir hekimler
tarafindan muayene ve konsültasyon yapilmasi (S.N.D., s.94)
: Atatürk'ün , kardesi Makbule (Atadan) , Afet (Inan) ve Sabiha
(Gökçen)'i birlikte kabulü (S.N.D., s.94)
6 Kasim 1938: Atatürk'e müdavi ve müsavir hekimler
tarafindan muayene ve konsültasyon yapilmasi (S.N.D., s. 96)
7 Kasim 1938: Atatürk'e Dr. Mehmet Kamil Berk
tarafindan üçüncü defe karin ponksiyonu yapilarak toplanan mayi
(su) 'in bosatilmasi (S.N.D.,s.97; U.S.A.G., Yedigün , No: 304,
s. 11-13 ; A.H. II., s. 770, A.S.H, s.36)
8 KASIM 1938 : Atatürk'ün ikinci defa agir komaya girisi(S.N.D.,s.99;A.H.II,
s.771;A.H.H.B.,s.20).(Bugün saat 19:00 siralarinda baslayan koma
gittikçe agirlasarak ölüm anina kadar devam etmistir).
: Cumhurbaskanligi Genel Sekreterligi'nin Atatürk'ün sagligina
ait tekrar resmi bildiri yayimlamaya baslamasi: "…Bugün saat
18:30'da hastalik birdenbire normal seyrinden çikarak siddetlenmis
ve sihhi vaziyetleri yeniden ciddiyet kazanmistir" (C.9.11.
1938).
9 KASIM 1938 : Atatürk'te agir koma halinin
devam etmesi
(S.N.D.,s.101;S.G.A.,s.61;A.H.II, s.772).
: Cumhurbaskanligi Genel Sekreterligi'nin Atatürk'ün sagligiyla
ilgili olarak saat 10:00,saat 20:00 ve saat 24:00 olmak üzere
üç bildiri yayimlamasi (Saat 24:00'deki bildiride "umumi
durumun tehlikeli bir hal aldigi" bildirilmistir.C.10.XI.1938).
10KASIM 1938 : Atatürk'ün Dolmabahçe Sarayi'nda
saat dokuzu bes geçe ölümü
(S.N.D., S.101; U.11.XI.1938, C.11.XI.1938; I.A.,s.798; A.H.II,
s. 772-773; A.S.H., s.37).
: Atatürk'ün ölümü üzerine müdavi ve müsavir hekimlerin raporu:
"..8 Kasim 1938 Sali günü bir kere daha beliren ve bütün
bakim ve tedaviye ragmen ilerlemesine mani olunamayan ve büyük
bir süratle gelisen ikinci bir büyük koma içinde 10 Kasim 1938
Persembe sabahi, saat dokuzu bes geçe, çok muazzez ve büyük hasta
terk-i hayat etmistir" (A.S.H.,s.39-41; S.G.A., s.63).
: Atatürk'ün ölümü üzere hükümet bildirisi: "…Ebedi Türk
Milleti, onun eserlerini ebediyete kadar yasatacaktir.Türk gençligi
onun kiymetli emaneti olan Türkiye Cumhuriyetini daima koruyacak
ve onun izinde yürüyecektir.Kemal Atatürk, Türk'ün tarihinde ve
gönlünde daima yasayacaktir" (C.11.XI.1938; I.A., s.798;
A.H.II, s.773-774; I.B.I.A.S.G., s.556-557).
: Atatürk'ün ölümünü takiben,-Hifzissihha Enstitüsü Müdürü Dr.
Nuri Hakki Aktansel tarafindan yüzünün ve sag elinin mulajinin
yapilmasi (S.G.A., s.64; A.S.H., s.42).
: Atatürk'ün nasinin,-Gülhane Hastanesi Patolojik Anatomi hocasi-Prof.
Dr. Lütfi Aksu tarafindan Dolmabahçe Sarayi'nda tahnit edilmesi
(S.G.A., s.63; A.S.H., s.42).
11KASIM 1938 : Atatürk'ün ölümü üzerine Türkiye
Cumhuriyeti Cumhurbaskanligi'na
Malatya milletvekili Ismet Inönü'nün seçilmesi (C.12.XI.1938;
T.B.M.M.,s.103,260,265). (Ismet Inönü, 22 Mayis 1950 tarihine
kadar bu görevde kalmistir).
16KASIM 1938 : Atatürk'ün Türk bayragina sarili
tabutunun Dolmabahçe Sarayi'nin
büyük tören salonunda bir katafalk üzerine yerlestirilerek milletin
ziyaretine birakilmasi (Tabut 18 Kasim 1938 aksamina kadar burada
kalmistir). (C. 17.XI.1938; I.A.,s.798).
19KASIM 1938 : Sabah, Dolmabahçe Sarayi tören
salonunda Atatürk'ün cenaze
namazinin kilinmasi ( I.A.,s.798; A.S.Gün.,s.90;A.S.H., s.43).
: Atatürk'ün tabutunun saat 8.21'de Dolmabahçe Sarayi'ndan top
arabasina konularak törenle Sarayburnu rihtimina,buradan Zafer
torpidosu araciligiyla Yavuz zirhlisina nakledilmesi,daha sonra
bu gemi ile Izmit'e getirilisi,yine Zafer torpidosuna nakledilerek
karaya çikarilisi,cenazenin saat 20.30'da özel trenle Izmit'ten
Ankara'ya gönderilisi (C.20.XI.1938; I.A;s.798).
20KASIM 1938 : Atatürk'ün cenazesinin saat 10'da basta Cumhurbaskani
Ismet Inönü
olmak üzere Türkiye Büyük Millet Meclisi Baskani,
Basbakan, Bakanlar, Genel Kurmay Baskani,milletvekilleri,devlet
ve ordu ileri gelenleri tarafindan Ankara Istasyonu'nda törenle
karsilanmasi (U. 21.XI.1938;I.A.,s.798).
: Atatürk'ün trenden alinarak top arabasina konulmasi ve büyük
bir
törenle Türkiye Büyük Millet Meclisi'ne getirilerek Meclis önünde
hazirlanan mermer lahtin üzerine konulusu(U.22.XI.1938;C.22.XI.1938.I.A.,s.799)
21KASIM 1938 : Atatürk'ün tabutunun Türkiye
Büyük Millet Meclisi önündeki
katafalk'tan alinarak büyük törenle geçici kabir olarak ayrilan
Etnografya Müzesi'ne getirilisi ve hazirlanan mermer lahtin üzerine
konulusu(U.22.XI.1938;C.22.XI.1938;I.A.,s.7999).
28 KASIM 1938 : Atatürk'ün vasiyetinin Ankara
Üçüncü Sulh Hukuk Hakimligi
tarafindan açilmasi(U.29.XI.1938;A.V.,s.51).
-1944-
9 EKIM 1944 : Rasattepe'de Anitkabir insaatina
baslanilmasi ve ilk harci Basbakan
Sükrü Saraçoglu'nun koymasi(U.10.10.1944).
-1953-
9KASIM 1953 : Atatürk'ün tabutunun sabah, görevli
heyet huzurunda açilarak rapor
düzenlenmesi(Za.10.XI.1953;U.10.XI.1953;U.XI.1953;A.S.H..,S.44-47).(Atatürk'ün
tahnit edilmis nasi-hiç bozulmamis oldugu görüldükten sonra kursun
tabuttan çikarilarak ceviz agacindan yapilmis tabuta alinmisti).
10 KASIM 1953 : Atatürk'ün tabutunun Etnografya Müzesi'nden alinarak
büyük bir
törenle Anitkabir'e nakledilmesi ve fani vücudunun vatan topraklarina
verilisi
8 KASIM 1938 : Atatürk'ün ikinci defa agir
komaya girisi(S.N.D.,s.99;A.H.II, s.771;A.H.H.B.,s.20).(Bugün
saat 19:00 siralarinda baslayan koma gittikçe agirlasarak ölüm
anina kadar devam etmistir).
: Cumhurbaskanligi Genel Sekreterligi'nin Atatürk'ün sagligina
ait tekrar resmi bildiri yayimlamaya baslamasi: "…Bugün saat
18:30'da hastalik birdenbire normal seyrinden çikarak siddetlenmis
ve sihhi vaziyetleri yeniden ciddiyet kazanmistir" (C.9.11.
1938).
9 KASIM 1938 : Atatürk'te agir koma halinin
devam etmesi
(S.N.D.,s.101;S.G.A.,s.61;A.H.II, s.772).
: Cumhurbaskanligi Genel Sekreterligi'nin Atatürk'ün sagligiyla
ilgili olarak saat 10:00,saat 20:00 ve saat 24:00 olmak üzere
üç bildiri yayimlamasi (Saat 24:00'deki bildiride "umumi
durumun tehlikeli bir hal aldigi" bildirilmistir.C.10.XI.1938).
10KASIM 1938 : Atatürk'ün Dolmabahçe Sarayi'nda
saat dokuzu bes geçe ölümü
(S.N.D., S.101; U.11.XI.1938, C.11.XI.1938; I.A.,s.798; A.H.II,
s. 772-773; A.S.H., s.37).
: Atatürk'ün ölümü üzerine müdavi ve müsavir hekimlerin raporu:
"..8 Kasim 1938 Sali günü bir kere daha beliren ve bütün
bakim ve tedaviye ragmen ilerlemesine mani olunamayan ve büyük
bir süratle gelisen ikinci bir büyük koma içinde 10 Kasim 1938
Persembe sabahi, saat dokuzu bes geçe, çok muazzez ve büyük hasta
terk-i hayat etmistir" (A.S.H.,s.39-41; S.G.A., s.63).
: Atatürk'ün ölümü üzere hükümet bildirisi: "…Ebedi Türk
Milleti, onun eserlerini ebediyete kadar yasatacaktir.Türk gençligi
onun kiymetli emaneti olan Türkiye Cumhuriyetini daima koruyacak
ve onun izinde yürüyecektir.Kemal Atatürk, Türk'ün tarihinde ve
gönlünde daima yasayacaktir" (C.11.XI.1938; I.A., s.798;
A.H.II, s.773-774; I.B.I.A.S.G., s.556-557).
: Atatürk'ün ölümünü takiben,-Hifzissihha Enstitüsü Müdürü Dr.
Nuri Hakki Aktansel tarafindan yüzünün ve sag elinin mulajinin
yapilmasi (S.G.A., s.64; A.S.H., s.42).
: Atatürk'ün nasinin,-Gülhane Hastanesi Patolojik Anatomi hocasi-Prof.
Dr. Lütfi Aksu tarafindan Dolmabahçe Sarayi'nda tahnit edilmesi
(S.G.A., s.63; A.S.H., s.42).
11KASIM 1938 : Atatürk'ün ölümü üzerine Türkiye
Cumhuriyeti Cumhurbaskanligi'na
Malatya milletvekili Ismet Inönü'nün seçilmesi (C.12.XI.1938;
T.B.M.M.,s.103,260,265). (Ismet Inönü, 22 Mayis 1950 tarihine
kadar bu görevde kalmistir).
16KASIM 1938 : Atatürk'ün Türk bayragina sarili
tabutunun Dolmabahçe Sarayi'nin
büyük tören salonunda bir katafalk üzerine yerlestirilerek milletin
ziyaretine birakilmasi (Tabut 18 Kasim 1938 aksamina kadar burada
kalmistir). (C. 17.XI.1938; I.A.,s.798).
19KASIM 1938 : Sabah, Dolmabahçe Sarayi tören
salonunda Atatürk'ün cenaze
namazinin kilinmasi ( I.A.,s.798; A.S.Gün.,s.90;A.S.H., s.43).
: Atatürk'ün tabutunun saat 8.21'de Dolmabahçe Sarayi'ndan top
arabasina konularak törenle Sarayburnu rihtimina,buradan Zafer
torpidosu araciligiyla Yavuz zirhlisina nakledilmesi,daha sonra
bu gemi ile Izmit'e getirilisi,yine Zafer torpidosuna nakledilerek
karaya çikarilisi,cenazenin saat 20.30'da özel trenle Izmit'ten
Ankara'ya gönderilisi (C.20.XI.1938; I.A;s.798).
20KASIM 1938 : Atatürk'ün cenazesinin saat 10'da basta Cumhurbaskani
Ismet Inönü
olmak üzere Türkiye Büyük Millet Meclisi Baskani,
Basbakan, Bakanlar, Genel Kurmay Baskani,milletvekilleri,devlet
ve ordu ileri gelenleri tarafindan Ankara Istasyonu'nda törenle
karsilanmasi (U. 21.XI.1938;I.A.,s.798).
: Atatürk'ün trenden alinarak top arabasina konulmasi ve büyük
bir
törenle Türkiye Büyük Millet Meclisi'ne getirilerek Meclis önünde
hazirlanan mermer lahtin üzerine konulusu(U.22.XI.1938;C.22.XI.1938.I.A.,s.799)
21KASIM 1938 : Atatürk'ün tabutunun Türkiye
Büyük Millet Meclisi önündeki
katafalk'tan alinarak büyük törenle geçici kabir olarak ayrilan
Etnografya Müzesi'ne getirilisi ve hazirlanan mermer lahtin üzerine
konulusu(U.22.XI.1938;C.22.XI.1938;I.A.,s.7999).
28 KASIM 1938 : Atatürk'ün vasiyetinin Ankara
Üçüncü Sulh Hukuk Hakimligi
tarafindan açilmasi(U.29.XI.1938;A.V.,s.51).
-1944-
9 EKIM 1944 : Rasattepe'de Anitkabir insaatina
baslanilmasi ve ilk harci Basbakan
Sükrü Saraçoglu'nun koymasi(U.10.10.1944).
-1953-
9 KASIM 1953 : Atatürk'ün tabutunun sabah,
görevli heyet huzurunda açilarak rapor
düzenlenmesi(Za.10.XI.1953;U.10.XI.1953;U.XI.1953;A.S.H..,S.44-47).(Atatürk'ün
tahnit edilmis nasi-hiç bozulmamis oldugu görüldükten sonra kursun
tabuttan çikarilarak ceviz agacindan yapilmis tabuta alinmisti).
10 KASIM 1953 : Atatürk'ün tabutunun Etnografya Müzesi'nden alinarak
büyük bir
törenle Anitkabir'e nakledilmesi ve fani vücudunun vatan topraklarina
verilisi
|
